స్థలపురాణం

దక్షాయజ్ఞం అనంతరం పరమశివుడు చిన్న బాలుడిగా రూపాంతరం చెంది దక్షిణామూర్తిగా కైలాసంలో ఘోర తపస్సు చేశాడు. బ్రహ్మదేవుడు దేవతలతో కలిసి ఆయనను దర్శించి జ్ఞానబోధ చేయమని ప్రార్థించగా, శివుడు త్రికూటాచలానికి వచ్చి జ్ఞానం పొందాలని ఉపదేశించాడు.

బ్రహ్మదేవుడు త్రికూటాచలానికి వచ్చి పరమశివుని నుండి జ్ఞానోపదేశం పొందిన స్థలమే నేటి పాత కోటప్ప గుడి. ఈ గుడిలోని లింగం సుమారు ఒక అడుగు ఎత్తు కలిగి ఉండి, ఈ శిఖరాన్ని రుద్ర శిఖరం అని పిలుస్తారు.

రుద్ర శిఖరంలో విష్ణువు శివుని కోసం తపస్సు చేశాడని విశ్వాసం. ఇక్కడే పాపనాశేశ్వర ఆలయం మరియు పాపనాశ తీర్థం అనే పవిత్ర జలాశయం ఉన్నాయి.

రుద్ర శిఖరానికి నైరుతి దిశలో ఉన్నది బ్రహ్మ శిఖరం. తన శిఖరంపై లింగం లేకపోవడంతో బ్రహ్మ శివుని గూర్చి తపస్సు చేయగా, అక్కడ స్వయంభూగా త్రికోటేశ్వర స్వామి లింగం ఆవిర్భవించింది.

ఈ ప్రాంతంలో తొలుత బ్రహ్మాది దేవతలు మరియు మునిగణములు శివుని పరివేష్టించియుండగా, అందుకే చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలకు మునిమంద, ఎల్లమంద అనే పేర్లు వచ్చినట్టు స్థల పురాణం చెబుతుంది.

మరో పురాణ కథనం ప్రకారం ఆనందవల్లి (గొల్లభామ) అనే గొల్లపిల్ల చిన్ననాటి నుంచే శివభక్తురాలై రుద్ర కొండపై ఉన్న పాత కోటేశ్వర ఆలయంలో నిత్యం ప్రార్థనలు చేసేది.

ఆమె భక్తికి సంతోషించిన శివుడు జంగమ దేవర రూపంలో ఆమెకు దర్శనమిచ్చి, ఆమె భక్తిని పరీక్షించేందుకు విశేషమైన వరాన్ని అనుగ్రహించాడు. అయినప్పటికీ ఆమె తన శివభక్తిని విడిచిపెట్టలేదు.

శివుడు ఆమెకు ఇక కొండ ఎక్కే కష్టం అవసరం లేదని చెప్పి, తానే ఆమె ఇంటికి వస్తానని వాగ్దానం చేసి, వెనక్కి తిరిగి చూడవద్దని సూచించాడు.

బ్రహ్మ కొండ సమీపంలో ఆనందవల్లి వెనక్కి తిరిగిన క్షణమే జంగమ దేవర కొండపై ఉన్న గుహలోకి ప్రవేశించి లింగ రూపాన్ని ధరించాడు. ఈ పవిత్ర స్థలం నేటి కొత్త కోటేశ్వర ఆలయంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

ఆనందవల్లి తన భక్తి పరీక్షించబడిందని గ్రహించి చివరకు దేవునిలో ఐక్యమైంది. ఈ ఆలయానికి దిగువ భాగంలో గొల్లభామ గుడి నిర్మించబడింది.

Spiritual Importance

Sri Trikoteswara Swamy temple attracts lakhs of devotees during Mahashivaratri.